01 · Başlangıç
Kur'an-ı Kerim nedir
Kur'an-ı Kerim, Allah'ın Peygamber Muhammed'e (sallallahu aleyhi ve sellem) Cebrail aleyhisselam aracılığıyla yaklaşık 23 yıl boyunca indirdiği sözüdür. En son ilahi kitaptır ve tüm insanlık için bir hidayet kaynağıdır.
Kesin olarak bilesiniz ki bu kitabı kuşkusuz biz indirdik ve onu mutlaka koruyan da yine biziz
Hicr: 9
02 · Vahiy ve nüzul
Vahiy ve nüzul
Vahiy, 610 yılında (hicretten 13 yıl önce) Mekke yakınlarındaki Hira mağarasında, Ramazan ayında başladı. İlk inen ayetler Alak suresinin başıydı: «Yaratan Rabbinin adıyla oku».
Vahiy yaklaşık 23 yıl sürdü — 13 yıl Mekke'de ve 10 yıl Medine'de. Kur'an olaylara ve şartlara göre parça parça (müneccem) indirildi. Peygamber (sav), vahiy kâtiplerine her ayet iner inmez yazılmasını emrederdi.
- 610İlk vahiy
- 13 yılMekke
- 10 yılMedine
03 · Cem ve tedvin
Kur'an'ın cem ve tedvini
- 01
Peygamberimiz ﷺ hayatta iken
Kur'an; parşömen, kemik, hurma dallarına yazılır ve pek çok sahabe tarafından ezberlenirdi. Cebrail her Ramazan'da Kur'an'ın tamamını Peygamber ile mukabele eder, son yılında ise iki kez mukabele etti.
- 02
Hz. Ebû Bekir (RA) döneminde
Yemâme savaşında (hicri 12) çok sayıda Kur'an hafızı şehit olduktan sonra Hz. Ömer, Ebû Bekir'e Kur'an'ın tek bir mushafta toplanmasını önerdi. Bu görev Zeyd bin Sâbit'e verildi.
- 03
Hz. Osman (RA) döneminde
Yaklaşık hicri 25'te, İslam fetihleri genişleyip kıraatta farklılıklar ortaya çıkınca, Osman Kur'an'ın Kureyş lehçesine göre standartlaştırılmasını emretti. Nüshalar büyük şehirlere (Mekke, Medine, Şam, Basra, Kufe) gönderildi ve diğer nüshalar yakıldı. Bu Osman mushafı bugüne kadar esas alınmaktadır.
04 · Yapı
Kur'an-ı Kerim'in yapısı
Sureler
114 sure114 sure — 86 Mekkî (Mekke'de inen) ve 28 Medenî. En uzun sure Bakara (286 ayet), en kısası Kevser'dir (3 ayet).
Ayetler
6.236 ayetEn kabul gören sayıma göre 6.236 ayet. Ayetler bir kelimeden tam bir paragrafa kadar uzunlukta değişir.
Cüz ve hizb
30 cüz · 60 hizb30 cüz, 60 hizb ve 240 rub'. Tilavet ve ezberlemeyi kolaylaştırmak için bölünmüştür.
Tertip
Tevkîfî sıralamaMushafta surelerin sırası tevkîfîdir (Peygamber'in (sav) emriyle olmuştur) ve nüzul sırasından farklıdır.
05 · Kıraatler
Kur'an kıraatleri
Kıraatler, Kur'an vahyinin lafızlarının telaffuz, harekelendirme ve diğer dilbilimsel özellikler bakımından farklılıklarıdır. Kur'an kelimelerinin nasıl telaffuz edileceğini ve ifa edileceğini, her vechin kopukluğu olmayan bir sened ile kendi naklinden alınarak, bilmek ilmidir.
Bu ilim, Peygamber'in (sav) sahabeye Kur'an'ı farklı vecihlerle öğretmesinden doğmuştur; bunların hepsi Allah'tan gelen vahiydir. Sahih hadis, Kur'an'ın yedi harf üzerine indirildiğini doğrular. Daha sonra âlimler bu kıraatleri, Peygamber'e (sav) kadar muttasıl senedlerle kayıt altına aldılar.
Yedi Kıraat, İmam Ebû Bekir ibn Mücâhid (vefatı 324 H) tarafından "es-Seb'a" adlı eserinde derlenmiştir. İmam İbn el-Cezerî (vefatı 833 H) daha sonra "en-Neşr fi'l-Kıraati'l-Aşr" adlı eserinde üç kıraat daha ekleyerek on mütevâtir kıraati kurmuştur.
06 · Kâri ve raviler
On Kâri ve onların ravileri
Nāfiʿ al-Madanī
Ibn Kathīr al-Makkī
Abū ʿAmr al-Baṣrī
Ibn ʿĀmir ash-Shāmī
ʿĀṣim al-Kūfī
Ḥamzah az-Zayyāt
Al-Kisāʾī
Abū Jaʿfar al-Madanī
Yaʿqūb al-Ḥaḍramī
Khalaf al-Bazzār
07 · Sahihlik
Sahih kıraatin şartları
Âlimler, bir kıraatin kabul edilmesi için üç şart belirlemişlerdir:
Arap dil kurallarına uygunluk
Yalnızca bir yorumla olsa bile sahih olmalıdır.
Osman Mushafına uygunluk
İhtimâlen olsa bile, çünkü erken dönem yazımında nokta ve harekeler yoktu.
Sahih sened (isnâd)
Peygamber'e (sav) kadar muttasıl kopuksuz bir zincir.
Bu üç şartı karşılayan kıraat, Kur'an olarak kabul edilir ve namazda okunabilir. Herhangi bir şartı sağlayamayan kıraat "şâz" (düzensiz) olarak sınıflandırılır ve ibadette kullanılamaz.
08 · Rivayet
Senet ve rivayet
Kur'an kıraatleri, sened veya isnâd denilen kopuksuz bir hoca zinciri aracılığıyla aktarılır. Bu zincirin birkaç kademesi vardır:
- Peygamber Muhammed (sav)
- Sahabe (örn. İbn Mes'ûd, Übey b. Ka'b, Zeyd b. Sâbit)
- Tâbiîn (örn. Ebû Abdurrahman es-Sülemi)
- On Kâri (Nâfi, İbn Kesîr, Ebû Amr...)
- Raviler (Hafs, Verş, Kâlûn...)
- Turuk — mu'temed metin yazarları
- Âlimler ve okuyucular günümüze kadar
09 · Klasik metinler
Tecvid ve kıraat ilmi klasik metinleri
Mütûn (tekil: metn), âlimlerin Tecvid ve Kıraat kurallarının ezberlenmesini kolaylaştırmak için kaleme aldığı didaktik manzumelerdir. Bunlar yüzyıllardır ilim halkalarında ve medreselerde Kur'an eğitiminin omurgasını oluşturmuştur ve dünya genelinde hâlâ okutulmaktadır.
Tuhfetü'l-Etfâl
Başlangıçel-Mukaddime el-Cezeriyye
OrtaHirzü'l-Emânî (eş-Şâtıbiyye)
İleried-Dürre el-Mudıyye
İleriTayyibetü'n-Neşr fi'l-Kıraati'l-Aşr
UzmanKlasik metinlerin yanı sıra Tecvid kurallarını basitleştirmek için modern didaktik eserler de ortaya çıkmıştır. Klasik mütûnun pek çok şerhi (şürûh) ve muhtasarı da, çağdaş öğrencilerin erişimini kolaylaştırmak için yazılmıştır.
- 1Başlangıç
- 2Orta
- 3İleri
- 4İleri
- 5Uzman
10 · Kaynaklar
Temel kaynaklar
- 01En-Neşr fi'l-Kırâati'l-Aşrİbnü'l-Cezerî (v. 833 h.)
- 02Tayyibetü'n-Neşr fi'l-Kıraati'l-Aşrİbnü'l-Cezerî
- 03Es-Seb'a fi'l-Kırââtİbn Mücâhid (v. 324 h.)
- 04Eş-Şâtıbiyye (Hırzü'l-Emânî)İmam Şâtıbî (v. 590 h.)
- 05Ed-Dürretü'l-Mudıyyeİbnü'l-Cezerî (üç ilave kıraat)
- 06El-İtkân fî Ulûmi'l-Kur'ânSuyûtî (v. 911 h.)
Not: Bu liste, konuyla ilgilenenler için genel bir rehber mahiyetindedir.